Thực trạng tăng cân ngày Tết

年末年始(ねんまつねんし)の体重増加(たいじゅうぞうか)とその回復傾向(かいふくけいこう)

年末年始の休暇期間中に体重が増加する、いわゆる「正月太り」を経験する人は少なくないが、実際には8割以上の人が1カ月以内に元の体重へと戻るという調査結果が示された。しかしながら、油断は禁物であり、体重が元に戻らずに定着してしまうケースも存在する。

バスマット型体重計「スマートバスマット」を開発・販売するissin社は、1万人の利用者データを解析し、「正月太り」の実態を明らかにした。同社は2024年12月20日から26日までの平均体重を基準とし、年始に体重が1%以上増加した場合を「正月太り」と定義している。例えば、体重60キログラムの人であれば600グラム以上増えることに相当し、これは一般的に「太った」と自覚する水準といえる。

この定義に基づくと、全体の64.2%が正月太りを経験していた。その後、2025年1月8日から31日までの体重変化を追跡したところ、84,8%の人が1月末までに元の体重に戻っていたことが判明した。

さらに、2%以上体重が増加した人のうちでも、78,5%が1カ月以内に体重増加を解消している。 本調査を監修した管理栄養士・今井菜穂子氏によれば、「正月太り」の主な要因は、運動不足による「むくみ」と消化管内の内容物であるという。すなわち、水分や摂取した食物の代謝が一時的に低下するために体重が増加するのであり、日常生活に戻れば通常、速やかに元の体重へと戻る傾向がある。

しかしながら、すべての人が体重を戻せるわけではない。その理由の一つが「週末リバウンド」にある。元の体重に戻る人と戻らない人を比較すると、週末における体重変化に明確な差が見られた。平日には1日あたり平均0,05%ずつ体重が減少するものの、週末に運動不足や過食を繰り返すと、せっかく減った体重が再び増加し、元の水準に戻りにくくなるのである。

このような傾向を踏まえ、今井氏は週末リバウンドを回避するための三つのポイントを提案している。 第一に、週末も平日と同様の就寝・起床リズムを維持すること。第二に、週末も食事内容や活動量を平日と同程度に保つこと。第三に、体重を意識しすぎず、自然な形で計測する習慣を身につけることである。

1月は寒さのため、週末は家で過ごす時間が長くなりがちであるが、だからこそ食事や運動に一層注意を払う必要がある。

また、体重が増加した際に体重計に乗るのは心理的に抵抗があるものの、気負わずに測定を続けることで、体重が減少し始めていることに気づきやすくなり、それが週末リバウンドの抑止力となるのだ。

THỰC TRẠNG VỀ “ TĂNG CÂN NGÀY TẾT”

Số người gặp phải tình trạng tăng cân trong kỳ nghỉ lễ cuối năm và đầu năm mới, hay còn gọi là “béo lên sau Tết”, là không hề nhỏ, nhưng kết quả khảo sát cho thấy trên thực tế có hơn 80% mọi người đã trở lại cân nặng ban đầu trong vòng một tháng. Tuy nhiên, không được phép chủ quan, bởi vẫn có những trường hợp cân nặng không giảm đi mà bị duy trì ở mức cao đó.

Công ty issin, đơn vị phát triển và kinh doanh loại cân điện tử dạng thảm lót sàn “Smart Bath Mat”, đã phân tích dữ liệu từ 10.000 người dùng để làm rõ thực trạng của việc “tăng cân ngày Tết”. Công ty này lấy mức cân nặng trung bình từ ngày 20 đến ngày 26 tháng 12 năm 2024 làm chuẩn và định nghĩa “tăng cân ngày Tết” là trường hợp cân nặng tăng từ 1% trở lên vào đầu năm mới. Ví dụ, với một người nặng 60kg, mức này tương đương với việc tăng thêm từ 600g trở lên, đây là mức độ mà thông thường một người có thể tự nhận thức được rằng mình “đã béo lên”.

Dựa trên định nghĩa này, có 64,2% tổng số người tham gia đã trải qua tình trạng tăng cân ngày Tết. Sau đó, khi theo dõi sự biến động cân nặng từ ngày 8 đến ngày 31 tháng 1 năm 2025, kết quả cho thấy 84,8% số người đã trở về cân nặng ban đầu trước khi kết thúc tháng 1.

Hơn nữa, ngay cả trong số những người tăng trên 2% trọng lượng cơ thể, vẫn có 78,5% giải quyết được tình trạng tăng cân này trong vòng một tháng. Theo chuyên gia dinh dưỡng Naoko Imai, người giám sát cuộc khảo sát này, nguyên nhân chính của “tăng cân ngày Tết” là do tình trạng “phù nề (tích nước)” vì thiếu vận động và các chất còn tồn đọng trong đường tiêu hóa. Nói cách khác, cân nặng tăng lên là do sự suy giảm tạm thời trong quá trình trao đổi chất đối với nước và thực phẩm nạp vào vì vậy khi quay lại nhịp sống thường nhật, cân nặng thường có xu hướng nhanh chóng trở về mức cũ. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều có thể lấy lại cân nặng ban đầu. Một trong những lý do nằm ở hiện tượng “tăng lại vào cuối tuần” (weekend rebound).

Khi so sánh giữa người giảm được cân và người không giảm được, đã thấy có một sự khác biệt rõ rệt trong biến động cân nặng vào dịp cuối tuần. Mặc dù vào các ngày trong tuần, cân nặng giảm trung bình 0,05% mỗi ngày, nhưng nếu việc thiếu vận động và ăn quá nhiều lặp lại vào cuối tuần, số cân nặng vất vả lắm mới giảm được sẽ tăng trở lại,khiến cơ thể khó quay về mức ban đầu.

Dựa trên xu hướng này, chuyên gia Imai đã đề xuất 3 bí quyết để tránh hiện tượng tăng lại vào cuối tuần. Thứ nhất là duy trì nhịp độ ngủ và thức dậy vào cuối tuần giống như ngày thường. Thứ hai là giữ nội dung bữa ăn và lượng vận động trong ngày cuối tuần ở mức tương đương với ngày thường. Thứ ba là không quá áp lực về cân nặng mà hãy hình thành thói quen đo lường một cách tự nhiên.

Vào tháng Giêng, do thời tiết lạnh nên mọi người thường có xu hướng ở nhà nhiều hơn vào cuối tuần, chính vì vậy càng cần phải chú ý hơn nữa đến chế độ ăn uống và vận động.

Ngoài ra, dù việc bước lên cân khi bị tăng cân thường gây ra sự e ngại về tâm lý, nhưng bằng cách tiếp tục đo lường mà không quá áp lực, bạn sẽ dễ dàng nhận ra khi cân nặng bắt đầu giảm xuống và chính điều đó sẽ trở thành động lực ngăn chặn tình trạng tăng lại vào cuối tuần.

 

Hồng Hạnh ( st)