1900 2039
k.nn@ntt.edu.vn
Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh và yêu cầu nghề nghiệp ngày càng cao, đào tạo không chính quy – đặc biệt là các chương trình văn bằng 2 và liên thông – đang trở thành một lựa chọn đáng chú ý đối với nhiều người học. Không còn đơn thuần là con đường “bổ sung bằng cấp”, loại hình đào tạo này đang chuyển mình mạnh mẽ, phản ánh rõ xu hướng học tập suốt đời và nhu cầu tái cấu trúc năng lực nghề nghiệp của người lao động hiện đại. Các báo cáo ghi nhận từ nhiều trường đại học, được tổng hợp bởi Báo Người Lao Động, cho thấy chỉ tiêu tuyển sinh cho các chương trình Văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh thường vượt quá số lượng cho phép; chẳng hạn, một trường đại học cho biết đã nhận khoảng 140 hồ sơ đăng ký cho chỉ 90 chỉ tiêu, cho thấy trong một số trường hợp, nhu cầu cao hơn đáng kể so với khả năng đáp ứng. Bên cạnh đó, các khảo sát do Vietnamnet.vn thực hiện cho thấy gần 90% sinh viên đại học tham gia các lớp học tiếng Anh bổ sung ngoài chương trình chính khóa, phản ánh động lực mạnh mẽ trong việc nâng cao năng lực tiếng Anh của người học ở bậc đại học.
Trước hết, có thể nhận thấy sự gia tăng nhu cầu học văn bằng 2 theo hướng thực tế và định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn. Nếu như trước đây, nhiều người lựa chọn học thêm một bằng đại học vì mục tiêu “an toàn” hoặc để hoàn thiện hồ sơ cá nhân, thì hiện nay, động lực chính lại là chuyển ngành, mở rộng cơ hội việc làm, hoặc thích ứng với những thay đổi của nền kinh tế số. Một cử nhân sư phạm có thể học thêm công nghệ thông tin; một sinh viên ngành ngôn ngữ có thể theo học văn bằng 2 về marketing, truyền thông hoặc quản trị kinh doanh. Tính linh hoạt và khả năng mở rộng lộ trình nghề nghiệp là yếu tố then chốt khiến văn bằng 2 trở nên hấp dẫn. Xu hướng hiện nay cho thấy người học quan tâm nhiều hơn đến thời gian đào tạo rút gọn, hình thức học linh hoạt (cuối tuần, buổi tối, kết hợp trực tuyến và trực tiếp), cũng như tính công nhận và giá trị pháp lý của bằng cấp. Điều này đặt ra yêu cầu các cơ sở đào tạo phải thiết kế chương trình vừa đảm bảo chuẩn đầu ra, vừa phù hợp với đặc điểm của người học đã đi làm.
Một điểm đáng chú ý khác là sự thay đổi trong hồ sơ người học. Nhóm tham gia đào tạo không chính quy không chỉ là sinh viên mới tốt nghiệp mà ngày càng bao gồm nhiều người trong độ tuổi từ 25 đến 40, thậm chí lớn hơn. Họ là những người đang đi làm, mong muốn thăng tiến, chuyển đổi vị trí công việc, hoặc đơn giản là làm mới bản thân trong một môi trường cạnh tranh. Điều này phản ánh xu thế học tập suốt đời (lifelong learning) – một đặc trưng của xã hội tri thức hiện đại.
Tuy nhiên, đào tạo không chính quy hiện nay cũng đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các khóa học ngắn hạn và các chương trình chứng chỉ nghề nghiệp. Nhiều người cân nhắc giữa việc đầu tư 2–3 năm để lấy một văn bằng đại học thứ hai và việc tham gia các khóa đào tạo kỹ năng kéo dài vài tháng nhưng có tính ứng dụng cao. Sự dịch chuyển này buộc các chương trình văn bằng 2 và liên thông phải tăng cường yếu tố thực hành, gắn với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động, thay vì chỉ chú trọng kiến thức lý thuyết.
Đối với lĩnh vực ngoại ngữ, xu hướng này mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Năng lực ngoại ngữ hiện không chỉ là một chuyên ngành độc lập mà còn là công cụ hỗ trợ cho nhiều lĩnh vực khác như kinh doanh quốc tế, công nghệ, du lịch, logistics hay giáo dục. Vì vậy, các chương trình đào tạo văn bằng 2 hoặc liên thông trong khối ngành ngoại ngữ cần được thiết kế theo hướng tích hợp – kết hợp ngôn ngữ với kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số, và năng lực giao tiếp liên văn hóa. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và xu thế hội nhập quốc tế.
Có thể khẳng định rằng, đào tạo không chính quy sẽ tiếp tục phát triển trong thời gian tới, nhưng theo hướng chất lượng, linh hoạt và thực tiễn hơn. Giá trị của văn bằng không còn nằm ở số lượng bằng cấp, mà ở năng lực thực sự mà người học tích lũy được sau quá trình đào tạo. Khi được tổ chức bài bản, gắn với nhu cầu xã hội và đảm bảo chuẩn mực học thuật, văn bằng 2 và liên thông vẫn sẽ là những con đường quan trọng giúp người học mở rộng cơ hội nghề nghiệp và khẳng định vị thế trong một thế giới đang thay đổi không ngừng.
GV TBM BPD